Blockchain-a dela eta, euskaldun jendearekin batzean kontzeptu batzuez hitz egin eta ez dugu hitz euskaldunik topatzen. Orain dela gutxi ateratako “Sare Sozialen Hiztegia”-ak emandako laguntza ikusita, nola ez genuke lan talde bat antolatuko, denon artean, antzeko zerbait egiteko?

Hemen, bada, lehen pausoak…!

Animatzekotan hementxe utziko dugu telegram-en erabiltzen dugun taldea.

Epai gutxi, teknologoak gara eta! Eta epairik egitekotan, animatu taldean parte hartzera! 🙂

 

BLOCKCHAIN Hiztegia

Ezagutu itzazu bloke-kate teknologiaren eta adimendun kontratuez hitz egiteko terminoak gure hiztegiaren bitartez.

Adostasuna

Sareko parte-hartzaile guztiek transakzioen baliozkotasunean ados daudenean gertatzen da, banatutako liburu horien guztien  kopia zehatzak direla bermatuz.

Aktibo digitala

Merkatuko balioarekin elektronikoki transferitu daitekeen ondasun ukiezina.

Altcoins

Bitcoin-en arrakastaren ostean abiarazi ziren kriptotxanponak. Askok bitcoin-en hautemandako muga estaltzeko eta alternatiba hobeak eskaintzen dituzte. Barietate handia dago.

ASIC

“Aplikazio espezifikoen zirkuitu integratua”-ren akronimoa da (Application Specific Integrated Circuit). ASICak zeregin zehatz bakar bat egiteko diseinatutako siliziozko txipak dira. Bitcoin-en kasuan, SHA-256, hash-ak prozesatzeko eta bitcoin berriak minatzeko diseinatuta daude.

Baieztapena

Transakzioaren hash-a ebatzi eta Blockchain-era gehitzea da. Bloke katean egindako transakzioa sareak egiaztatzen duenean lortzen da. Hau meatze izeneko prozesu baten bitartez gertatzen da, matematika ariketa bat konpontzeko egin beharrekoa. Behin baieztatu ondoren, transakzioa ezinezkoa da gastu bikoitzaren arazoa saihesteko. Transakzio batek baieztatze hori zenbat eta gehiago izan, orduan eta zailagoa izango da gastu bikoitza gertatzea.

Bitcoin (maiuskula)

Protokoloa eta ordainketa sarea. Bitcoin-ek erabiltzen dituen teknologia multzo zehatza. Meatzariei eskatzen zaien lan proban oinarritzen da (PoW, proof of work), nondik sari bat jasotzen duten lanean jarrai dezaten.

bitcoin (minuskula)

Kriptotxanpon ospetsua. Blockchain teknologiaren aplikazioen lehen arrakasta kasua.

Blockchain

Liburu nagusi mota bat da, “blocks” izeneko paketeetan (blokeetan) grabatutako datu digital aldaezinez osatua.

Bloke bakoitza hurrengoari lotuta dago sinadura kriptografiko baten bidez. Bloke kate horiek, liburu orokor gisa erabil daitezke, beharrezko baimenak dituen edonork partekatu eta kontsulta ditzake. Blockchain-a, bertan jatorri izan duten eragiketa guztien erregistro historikoa izango da.

bloke

Blockchain bateko erregistroak dituen informazio-paketea.

Bloke esploratzailea

Online tresna, non blockchain-eko transakzio guztiak, iragana eta oraina ikusteko balio digun. Informazio erabilgarria eskaintzen dute, hala nola sarearen hash-tasa eta eragiketen bilakaera.

Blokeen altuera

Bloke katean konektatutako bloke kopurua da. Adibidez, Altuera 0, lehen blokea izango litzateke, Genesis Block deitzen zaiona.

Blokearen saria

Meatzari batek blokea ebaztean (“hashear”) lortzen duen saria da. Meatzaria sustatzeko modu bat da. Eragiketak egiaztatzeko prozesuak txanpon berriak sortzen ditu eta meatzariak horietako zati bat lortzen du. Saria aldatu egiten da kriptotxanpon bakoitzaren politikaren arabera.

DAO

Deszentralizatutako Erakunde Autonomoa-ren akronimoa da (Decentralised Autonomous Organization). Giza esku-hartzearen premiarik gabe jarduten duten erakundeak, eta kontrol mota guztiak aurrez ezarritako arau multzo ustelezin bati lotuta dauden erakundeak dira.

Dapp

Kode irekiko aplikazio deszentralizatua, modu autonomoan funtzionatzen duena, informazioa gordetzen du blockchain-ean eta ezarritako protokoloaren arabera funtzionatzen du.

Ethereum

Aplikazioentzako Kontratu adimendunak erabiltzen dituen bloke kate plataforma deszentralizatua.

EVM

Ethereum Makina Birtualaren akronimoa (Ethereum Virtual Machine). Turing osoa duen makina birtuala, EVM kodea exekutatzea ahalbidetzen dio edozein parte-hartzaileri. Ethereum-en nodo bakoitzak EVM-n funtzionatzen du bere bloke katea adostasunean mantentzeko.

Fork

Fork batek bloke katearen beste bertsio bat sortzen du, sortutako bi kateak sarean aldi berean funtzionatuz.

Fork gogorra

Aurretiaz balioztaturik ez zeuden blokeak balioztatzea, edo alderantziz. Fork mota honen ondorioz, nodo eta erabiltzaile guztiek softwarearen protokoloaren azken bertsiora eguneratu behar dute.

Gako pribatua

Sekuentzia alfanumerikoa, modu kriptografikoan transakzioa egin eta sinatu ahal izateko sortutakoa. Gako pribatua bakarra da eta ezin da transferitu. Bere galerak, horri lotutako aktiboak berreskuratzea ezinezkoa egingo du.

Gastu bikoitza

Diru kopuru bat behin baino gehiagotan gastatzen denean gertatzen da. Transakzio bera bi hartzaile edo gehiagori bidaltzen saiatzen den eszenatokia.

Genesis blokea

Blockchain baten lehen blokea.

Halving

Aurrez markatutako bitcoin kopuru finko bat dago, aktibo digital urria  bihurtzen duena. Igorriko diren bitcoin-ak guztira 21 milioi dira. Bloke bakoitzeko sortutako bitcoin kopurua% 50 jaitsi ohi da lau urtez behin. Hau da “halving” bezala ezagutzen dena. Azken “halving-a” 2140. urtean izango da.

Hash

Funtzio kriptografikoa, algoritmo matematiko baten oinarritua, zeinak edozein datu bloke luzera finkoa duen karaktere arbitrarioko serie berri batean eraldatzen duen. Sarrerako datuen luzera edozein izanda ere, irteerako hash balioak luzera bera izango du beti. Datuen edozein aldaketak beste hash bat sortzen du.

Hashrate

Meatzari batek denbora jakin batean egin ditzakeen hash kopuruak (normalean segundo batean).

Helbidea

Sareko transakzioak jasotzeko eta bidaltzeko helbideak erabiltzen dira (Cryptocurrency addresses). Helbidea karaktere kate alfanumeriko bat da, baina QR kode moduan irudikatzen da, erraz eskaneatu dadin.

Helbide publikoa

Gako publikoaren hash kriptografikoa. Nolabait, helbide elektroniko gisa jarduten dute eta gako pribatuak ez bezala, edonon argitaratu daitezke.

ICO (Initial Coin Offering) hasierako txanpon eskaintza

Proeiktu berriak finantziatzeko metodo berri bat, non kriptotxanpona saltzen den aurretiaz kapital baten truke.

Kriptotxanpona

“Token” izenez ere ezaguna da, aktibo digitalak ordezkatzen  dituzte. Txanpon unitate digitalak erregulatzeko eta funtsen transferentzia egiaztatzeko erabiltzen diren txanpon digitalak. Kriptotxanponek banku zentralekiko era independentean funtzionatzen dute.

Nortasun digitala

Pertsona fisiko, antolakuntza edo truke digitaleko sistema batek linean edo gailu elektroniko batean hartutako nortasuna.

PoS / PoW hibridoak

PoS / PoW hibrido batek parte-hartze proba eta lan-proba sareko adostasun modurako algoritmo gisa ibiltzea ahalbidetzen du. Metodo honek meatzarien eta hautesleen artean (orokorrak) arteko oreka bilatzen du, komunitateko gobernantzarako sistema sortuz, biek parte hartzen baitute.

Sinadura digitala

Gako publikoaren enkriptatzeak sortutako kodea eta dokumentu elektroniko batera erantsita dagoena, bere edukia eta bidaltzailearen identitatea egiaztatzeko.

Trukea

Kripto txanponak erosteko eta saltzeko merkatu digitala fiat dirua edo altcoin-ak erabiliz.

Zailtasuna

Blokeak egiaztatzeko (hasheatzeko) konplexutasun maila.

% 51ko erasoa

Sare baten konputazio-potentziaren erdia baino gehiago entitate edo talde bakar batek kontrolatzen badu, berauek, sareak kaltetu ditzakeen transakzio diskordanteen erregistro eta kontrola hartuko lukete.

Aurreko bidalketa

Moloigarritasunaren mugak

Hurrengo bidalketa

Korrika 2.0; Korrikaren digitalizazioa

Egilea

Lorea Argarate

Lorea Argarate

@loreaargarate
Bilbon bizi den Telekomunikazio ingeniari kuxkuxero eta TAZEBAEZ-en ekintzailea, non hezkuntza, teknologia berriak, komunikazioa eta berrikuntza alor pararelotzat hartzen diren, beti ondoan dabiltzanak eta gure kasuan elkar ukituz, konbinatuz. Segurutzat hartzen diren gauza guztiak zuinkatzea gustatzen zait, alternatibak eskainiz, eta orain, inkonformistaz inguraturik nagoenez eta ezina ekinez lortzen dugunez, zuei gure abenturak kontatzeko prest! #innpulsory #whynotmates_TZBZ #TAZEBAEZ

Iruzkinik ez

Utzi erantzun bat

Zure e-posta helbidea ez da argitaratuko. Beharrezko eremuak * markatuta daude